موجود باشد ، خلط مرارى ، خلط سودايى ، و خلط صفرايى در به وجود آوردن سوء مزاج گرم معده دست داشته باشند . غذاى دارندهء معدهء ناسازگار كه به سوء مزاج گرم گرفتار است : تخم مرغ در سركه جوشيده ، عدس ، آشى كه در آن انار هست ، آش سماق‌زده ، آش با آب‌غوره . گوشتى كه براى چنين بيمارانى تجويز مىكنى بايد از گوشت تيهو ، دراج ، جوجهء تازه رسيده باشد . اگر حرارت به درجه‌اى نرسيده است كه به نيروى بيمار زيان رسانيده باشد و بيمار را خسته كرده باشد ، بگذار خوراكهاى سردىبخش غليظ هم بخورد كه عبارت است از : فيله ماهى تازه صيد شده ، پارچه‌هايى از سيرابى ، و هرچه گيرندگى در آن باشد مفيد است ، ربّ خشخاش ، شربت خشخاش در علاج سوء مزاج گرم معده بسيار بهره رسانند . گذاشتن داروهايى كه سردى بخشند بر معدهء داراى سوء مزاج گرم بىفايده نيست ، مثلا آبدان حيوان را پف كن تا باز مىشود و بادكنك مىگردد آن را پر از آب سرد كن و بر معدهء بيمار بگذار ! ليكن هرگاه ضماد سردىبخش بر معدهء بيمار گذاشتى برحذر باش ! نكند سردى دارو چنان تأثير بر حجاب يا بر كبد بگذارد كه بر كار و وظايف آنها خللى وارد آيد . بارها رخ داده است كه در گذاشتن ضماد سردىبخش بر معده احتياط لازم نكرده‌اند و خلل در نفس كشيدن روى داده ، يا كبد از سرما آسيب ديده است . اگر احيانا در اين ضمادگذارى كه تو در معالجه به كار مىبرى چنين اتفاقى افتاد و داروى سردىبخش در كار حجاب و كبد به خرابكارى دست زد ، فورا دست به كار شو ! روغن گرمىبخش بر جاى ضماد سردىبخش بر معده بپاش ، با روغن گرم و گرمىبخش معده را باندپيچى كن و به جاى ضماد سردىبخش داروهاى سردىبخش را تجويز كن كه بيمار تناول كند . فصل دهم علاج سوء مزاج سرد معده اگر سوء مزاج سرد معده شدّت نيافته و سبك است ، براى معالجه‌اش داروهاى زير كافى است كه عبارتند از : 1 - قرصهاى ساخته از گل محمّدى و خاراگوش . 2 - قرص دارچين كه با آب‌پز زيره و آب‌پز ننه حوا در آوند شيشه‌اى پاكيزه پخته شده‌اند . 3 - نانخواه ( ننه حوا ) خودبه‌خود بدون هيچ آميزه‌اى در علاج سوء مزاج سرد معده بسيار خوب است . اگر سوء مزاج سرد معده از حالت سبكى پا فراتر نهاده و شدّت يافته است حتما بايد از